Is spelen in de natuur echt belangrijk voor kinderen?

Leren van spelende kinderen: Leidse onderwijspedagoog Elise Peters  komt met uitdagende onderzoeksresultaten.

Natuurspeeltuinen in de stad rukken op. Het betegelde pleintje met hooguit een glijbaan en een wipkip is achterhaald. Voorbeelden van natuurspeeltuinen in de stad: de Speeldernis, Stadsboerderij Natuurtalent, de Torteltuin, Speelpolder Bergse Vallei (klik voor meer speelplekken in Rotterdam). Deze ontwikkeling sluit naadloos aan op de algemene trend ‘meer natuur in de stad’. Ook vanuit de pedagogiek is onderzocht wat de betekenis en het belang van natuur zijn voor de ontwikkeling van kinderen.

Wat is spel?

De basis van het onderzoek zijn (gefilmde) observaties van spelende kinderen op verschillende speelplekken. Het gaf nieuwe inzichten over de waarde van spel voor kinderen en de invloed van de omgeving op spelen. Zo ontdekte Peters dat een spelomgeving vol vragen zit en dat deze vragen een kind uitlokken om actie te ondernemen. Spelen betekent ontdekken, experimenteren en grenzen verleggen. Menig volwassene zal herkennen dat verse sneeuw vraagt erom om je voetstappen erin te zetten. En een uitgebloeide paardenbloem om de zaden weg te blazen. Voor jonge kinderen (0-7 jaar) is deze roep veel sterker.

Levende speelomgeving

De natuur is iedere dag anders; het is een levende omgeving. Het weer, het wisselen van de seizoenen: het zorgt voor afwisseling en steeds nieuwe uitdagingen voor kinderen. Ook biedt buiten spelen kinderen meer mogelijkheden tot ‘gewenst gedrag’ simpelweg omdat ze zich vrijer mogen gedragen: rennen, springen, herrie maken en vies worden. Omdat natuurlijke materialen – denk aan zand, water, stenen, takken etc. – geen vaste spelfunctie hebben, krijgt de fantasie van het kind alle ruimte om zelf iets te bedenken. Wat kun je allemaal doen met een stok? Ermee vechten, tekenen in het zand of hem door midden breken; dan heb je twee stokken. Spelen in de natuur betekent iedere dag een ander spel en is om die reden uniek.

Lekker naar buiten

Buiten spelen is goed voor kinderen. Frisse lucht en beweging zijn de meest gehoorde argumenten. Het onderzoek van Peters toont aan waarom het goed is voor de ontwikkeling van kinderen vanuit een pedagogisch standpunt.

Meer lezen?

Met je billen in het zand – Zien hoe de omgeving het spel van kinderen vormt
Elise Peters in samenwerking met Dieuwke Hovinga

sint en kerst

© Lectoraat Natuur & Ontwikkeling Kind, Leiden 2016

Tekst: Therese Schokkenbroek

Illustratie Ivonne van Buuren

Foto: Therese Schokkenbroek